Adlonni.

Wrth ymchwilio i dipyn o hanes recordiau Cymraeg ar yr hen recordiau 78cyf, mi fum yn ddigon ffodus i daro ar draws nifer o gasetiau o 1981 ar label Adlonni.

Gwaith y diweddar John Davies o Y Ffor, Pwllheli oedd y rhain, lle y bu yn defnyddio ei arbenigedd ar drosglwyddo hen recordiadau i greu casetiau o hen artistiaid Cymraeg a Chymreig yn canu ar nifer o’r hen recordiau hyn.

4 o gasetiau Adlonni

Mae’r llun uchod yn dangos y pedwar caset cyntaf yn y gyfres o bump y gwn i amdanynt (os oes rhywun yn gallu cynnig copi o unrhyw un arall yn y gyfres, cysylltwch a mi):

Adlonni AH-1 Leila Megane Cyfrol 1
Adlonni AH-2 Penillion A Chaneuon Gwerin (Mable Parry, Owen Bryngwyn, William Edwards, Cordelia Rhys)
Adlonni AH-3 Gwlad Y Delyn (David Brazell, Annie Rees)
Adlonni AH-4 Teulu Hudson/Thge Family Hudson (Eli Hudson, Winnie Hudson, Eleanor Jones-Hudson)
Adlonni AH-5 Leila Megane Cyfrol 2

Mae’r caset cyntaf yn cynnig caneuon a recordiwyd rhwng 1923 a 1928 gan Leila Megàne, sef Maggie (Margaret) Jones o Fethesda, Gwynedd (1891-1960). Yn ferch i’r Sarjent Thomas Jones, fe aeth i Lundain i astudio ac yna i Paris yn ddisgybl i’r cerddor Jean de Reske. Bu iddi rannu llwyfannau gydag enwogion y byd. Daeth adref i Gymru adeg y Rhyfel Mawr. Wedi gwneud tua 30 o recordiadau yn y Gymraeg, Saesneg a Ffrangeg, bu diwedd ar ei gyrfa recordio yn 1929, er iddi barhau i ganu am flynyddoedd wedyn. Priododd y cyfansoddwr a’r pianydd T. Osborne Roberts.

Mae’r pumed caset yn cynnig rhagor o waith Leila Megàne. Erbyn heddiw, mae cwmni Sain wedi rhyddhau casgliad o ganeuon Leila Megàne ar gryno-ddisg (Sain SCD 2316).

Caset AH-1, Leila Megane cyfrol 1

Mae’r ail gaset yn cynnig gwaith pedwar o artistiaid o Gymru o’r cyfnod, sef Cordelia Rhys (2 gân o 1915), Owen Bryngwyn (4 cân o 1929), Mable Parry (8 cân o 1930) a William Edwards (6 chân o 1930). Mae yna nodiadau am y pedwar ohonynt ar y sgan o’r clawr isod.

Sgan o gaset AH-2

Casgliad o ganeuon y bariton David Brazell (1875-1959) o’r Pwll, Llanelli a recordiwyd o 1909 i 1927, a chaneuon y soprano Annie Rees o Ddowlais o 1920-21 yw’r trydydd caset yn y gyfres. 7 cân yr un ar y tâp. O ddiddordeb yw’r ffaith fod nifer o’r recordiadau ar y caset yma wedi’w gwneud cyn dyfodiad meicroffonau yn 1925! Technegau recordio gwahanol iawn y dyddiau hynny – syndod bod yr ansawdd gystal ag y mae o ar y tâp hwn.

AH3 – Caneuon David Brazelle ac Annie Rees

Mae’r pedwerydd caset yn gasgliad o ganeuon gan y teulu Hudson. Ganwyd Eleanor Jones yn Merthyr yn 1874. Fe aeth i Gaerdydd i astudio canu gyda Madame Clara Novello Davies (mam Ivor Novello). Fe briododd Eleanor y cerddor Eli Hudson, gan gymeryd yr enw Eleanor Jones-Hudson. Tua 1914 ymunodd ei chwaer Winnie â hwy i ffurfio y triawd “The Hudson Trio” neu Olga, Elga ac Eli!

Yn ôl nodiadau John Davies gyda’r caset, mae’n debyg i Eleanor recordio tua 300 ochr o gramophone – byddai’n ddiddorol canfod faint o’r rheini oedd yn y Gymraeg (dim ond dwy gân ar y caset sydd â theitlau Cymraeg), ac a oedd yn golygu 300 o ganeuon wedi’w recordio?

AH-4 Y Teulu Hudson

Mae sôn ar un neu ddau o’r casetiau bod rhagor o’r gyfres i’w rhyddhau y flwyddyn ganlynol, ond does gen i ddim rhagor o wybodaeth am fwy na’r pump cyntaf yn y gyfres. Mae’n debyg bod y tapiau meistr wedi’w cynnig i’r Llyfrgell Genedlaethol rhywbryd tua 2011. Mewn post ar flog y Llyfrgell o 2011, mae sôn am gasgliadau o ganeuon gan Megan Telini a Watcyn Watcyns yn rhan o’r rhodd tapiau i’r Llyfrgell, efallai y bydd modd dod o hyd i fwy o wybodaeth mewn amser am y casgliadau hanesyddol bwysig hyn

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Cychwyn arni
%d bloggers like this: