Y Blog Recordiau Cymraeg

Cyfatebiaeth Casetiau.

Wedi gweld eitem fach yn Arddangosfa 50 Sain, dyma benderfynu rhoi manylion y drefn rhifo casetiau wmni Sain lawr ar gof a chadw.

Mae perthynas rhwng trefn rhifo recordiau feinyl a chasetiau cwmni Sain, ond perthynas nad yw’n hollol amlwg ar adegau. Wedi cyhoeddi y caset cyntaf (C500, Y Tebot Piws, 1973) ‘doedd y rhifau ddim yn gwbl yr un fath, ond hefo’r ddau ddigid olaf yn cytuno fel rheol i greu’r cysylltiad.

Fe ddylai hyn helpu casglwyr fel fi i baru y recordiau a gyhoeddwyd hefyd ar gaset.

Casetiau C500-C599 yn cyfateb i LP 1000-1099

Casetiau C700-C799 yn cyfateb i LP 1100-1199

Casetiau C800-C899 yn cyfateb i LP 1200-1299

Casetiau C900-C999 yn cyfateb i LP 1300-1399

Casetiau C600-C699 yn cyfateb i LP 1400-1499

Casetiau C400-C499 yn cyfateb i rifau 4000-4099 (cryno-ddisgiau)

Ar y cyfan, mae gweddill y casetiau yn cyfateb yn uniongyrchol i rifau cryno-ddisgiau o’r un rhif, e.e. Sain C2000 (caset Hogia Llandegai) yr un peth a’r gryno-ddisg SCD 2000.

Wrth gwrs, ceir ambell i gaset neu record neu gryno-ddisg oedd ond ar un cyfrwng.

Gallwch ddilyn hyn i gyd wrth gyfeirio at y Ddisgyddiaeth ar y wefan hon.

Gwerthiant Gorau.

Trebor Edwards – llun gan Sain Cyf (dan drwydded Wikimedia)

Mae’n swyddogol mai Trebor Edwards yw’r artist a werthodd fwyaf o recordiau Cymraeg i gwmni Sain. Yn ôl y cwmni, mae Trebor wedi gwerthu dros 155,000 o recordiau, casetiau a chryno-ddisgiau ar label Sain yn yr hanner can mlynedd ers sefydlu y cwmni.

Bu Trebor yn sgwrsio hefo Aled Hughes ar Radio Cymru bore ddoe. Soniodd y tenor o Fetws Gwerful Goch, sir Ddinbych, sut y llwyddodd i gyfuno bywyd fel canwr a ffermwr dros y blynyddoedd.

Cafodd ei ethol yn Llywydd Sioe Frenhinol Cymru, Llanelwedd yn 2008.

Wel, mae nhw’n dweud mai os ydych am weld rhywbeth wedi’w wneud yn gyflym a phrydlon, gofynnwch i berson prysur!

Un nodyn ddigri yn y sgwrs ar Radio Cymru oedd hanes y sigaret ar garreg yn llun Edwin Derbyshire are glawr un o’i recordiau. Bu hefyd yn sôn am y pleser gafodd yn teithio’r byd a chanu ar gychoedd, a sut y bu i’w blant ei helpu drwy ofalu am y fferm tra’r oedd o ffwrdd yn canu o bryd i’w gilydd.

Ganwyd Trebor yn 1939, a chychwyn ei yrfa recordia ‘nôl yn y 70au gan ryddhau dwy EP ar label Ty Ar Y Graig yn 1973 a 74 (a oedd erbyn hynny yn ran o gwmni Sain).

Dyma restr o recordiau Trebor Edwards dros y blynyddoedd:

Ty Ar Y Graig
TAG 245 Ave Maria (EP, 1973)
TAG 249 Duw Wyr (EP, 1974)

Sain
Sain 1048D Dyma Fy Nghân (LP, 1976)
Sain C548 Dyma Fy Nghân (caset, 1976)

Sain 1113D Cân Y Bugail (LP, 1978)
Sain C713 Cân Y Bugail (caset, 1978)

Sain 1193D Un Dydd Ar Y Tro (LP, 1980)
Sain C793 Un Dydd Ar Y Tro (caset, 1980)

Sain 1260D Ychydig Hedd (LP, 1980)
Sain C860 Ychydig Hedd (caset, 1980)

Sain 1280D Presenting Trebor Edwards (LP, 1983)
Sain C880G Presenting Trebor Edwards (caset, 1983)

Sain 1313 Gwelaf Dy Wên (LP, 1984)
Sain C913 Gwelaf Dy Wên (caset, 1984)

Sain 1387D Diolch (LP, 1986)
Sain C987 Diolch (caset, 1986)

SCD 9031 Goreuon Trebor (CD, 1988)
Sain C631 Goreuon Trebor (caset, 1988)

Sain 1496 Edrych Ymlaen (LP, 1990)
Sain C696 Edrych Ymlaen (caset, 1990)

SCD 2061 Ceidwad Byd (CD, 1993)
Sain C2061 Ceidwad Byd (caset, 1993)

SCD 2169 The Very Best Of Trebor Edwards (CD, 1997)
Sain C2169 The Very Best Of Trebor Edwards (caset, 1997)

SCD 2183 Ffefrynnau Newydd (CD, 1998)
Sain C2183 Ffefrynnau Newydd (caset, 1998)

SCD 2377 Trebor Ar Ei Orau (CD, 2007)

SCD 2530 Sicrwydd Bendigaid (CD, 2008)

Gwobrau Gwerin Radio 2

Bob blwyddyn, mae Radio 2 yn cynnal y digwyddiad hwn er mwyn dathlu’r gorau o gerddoraeth gwerin. Eleni, cafodd ei gynnal ym Manceinion a’i ddarlledu’n fyw ar y radio.

Cafodd nifer o grwpiau ac unigolion o Gymru eu henwebu.

Enwebwyd Gwilym Bowen Rhys yn y categori “Canwr Gwerin Y Flwyddyn”. Y ddeuawd Catrin Finch a Seckou Keita (o Senegal) yn y categori “Deuawd Neu Grwp Gorau”, ac ang nghategori “Albwm Y Flwyddyn” hefo’r albwm “Soar”, sy’n cynnwys y gân Cofiwch Dryweryn.

Enwebwyd y grwp The Trials Of Cato, sydd ag aelodau o ogledd ddwyrain Cymru a swydd Efrog, yn yr un categori hefo’r albwm “Hide And Hair”. A VRï yn y categori “Cân Draddodiadol Orau” hefo’r gân “Ffoles Llantrisant”.

Yn y diwedd, bu Catrin Finch a Seckou Keita yn fuddugol fel deuawd, yn ogystal a The Trials Of Cato hefo’r albwm gorau. Llongyfarchiadau iddynt.

Ceir mwy o wybodaeth am y gystadleuaeth ar wefan y BBC – https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2019/folk-awards-winners

Arddangosfa Sain.

Wedi bod ar ymweliad fer â Chanolfan Sain yn Llandwrog heddiw, i weld Arddangosfa 50 Sain.

Diolch yn fawr i’w derbynydd am y croeso.

Mae yna dipyn i’w weld, boed yn luniau, hen offer stiwdio, copïau o hen lythyrau, cloriau hen recordiau a gwybodaeth. Diddorol iawn – efallai y byddaf am ymweld eilwaith rhywbryd i gael mwy o amser i fwynhau’r cynnwys.

Mae’r arddangosfa ar agor rhwng 2 a 5 y prynhawn, ac am fod ar gael am rai wythnosau eto. Efallai y byddai’n syniad ffonio gyntaf i wneud yn siwr ei bod yn bosibl ymweld ar ddiwrnod arbennig. Mae rhywfaint o sôn am fynd a’r arddangosfa ar daith cyn diwedd y flwyddyn – bydd manylion ar gael drwy’r cyfryngau arferol mae’n siwr.

Dyma rai o’r lluniau dynnais i tra yno, i chi gael blas ar beth sydd i’w weld.

Lluniay dynnais yn yr arddangosfa 50 mlynedd yng nghanolfan Sain.

Poster 50 Sain a Gostyngiad.

Mae poster 50 Sain wedi cyrraedd ac yn rhoi ychydig o liw ar y wal wen yn y ty ‘ma. Mae’n dod mewn tiwb cardfwrdd tua 5cm ar draws, sydd ychydig yn rhy fawr i fynd trwy’r blwch llythyrau. Dim ond £5 oddi wrth Sain, cynnwys cludiant i’r D.U.

Llun o boster Sain 50 - cloriau 50 recordiau 7 modfedd Sain. — Poster 50 Sain

Fel cam pellach i ddathlu’r hanner can mlwyddiant, maent yn cynnig gostyngiad o 50% wrth brynu eitemau o’r wefan trwy ddefnyddio’r côd #Sain50 ym mlwch taleb eich basged ar y wefan. Ddim yn glir am pa hyd y mae’r gostyngiad yn ddilys.

Sgrin-gopi o dudalen Sain Recordiau ar Facebook yn hysbysebu'r gostyngiad o 50% — O dudalen “Sain Recordiau” ar Facebook.

Black Mountain

Cwmni recordiau corawl yn bennaf, a ffurfiwyd gan y diddanwr Ryan Davies a’i reolwr personol Mike Evans yn 1974, i ryddhau deunydd gan Ryan i ddechrau, rhai misoedd ar ôl i bartneriaeth Ryan a Ronnie wahanu.

Mae’n debyg iddynt ddewis enw’r cwmni gan fod Ryan wedi’w eni’n agos i’r mynyddoedd hynny. Fel rheol, Black Mountain oedd yr enw a ddefnyddiwyd, ond weithiau fe ddewch ar draws yr enw Cymraeg “Mynydd Du” ar rai o’r recordiau.

Wedi marwolaeth Ryan yn 1977, fe wnaeth y cwmni ddal i ryddhau deunydd gan Ryan, a pharhau i recordio cerddoriaeth gorawl yn y ddwy iaith.

Mae Mike Evans yn gyn ddarlledwr a sylwebydd rygbi. Yn 1997 sefydlwyd “The Black Mountain Male Chorus of Wales”, sydd wedi cynnal dros 200 o gyngherddau yng Ngogledd America.

‘Roedd gan y cwmni stiwdio symudol dan arweiniad y periannydd Geoff Atkins, a’u galluogodd i recordio corau mawrion fel y Mil o Leisau yn yr Albert Hall. Ar eu gwefan, mae Black Mountain yn amlwg yn ymfalchio yn y ffaith eu bod yn amau eu bod wedi recordio mwy o gorau Cymreig nag unrhyw gwmni arall.

Record gyntaf y cwmni oedd record sengl gan Ryan Davies, hefo dwy gân, “La La La” ac “Ar Hyd Y Nos”.

Mae trefn rhifo y recordiau yn awgrymu bod tua 250 o recordiau feinyl wedi’w rhyddhau, er mai prin iawn yw’r wybodaeth am nifer dda o’r rheini. Dechreuodd y cwmni gyhoeddi ar gryno-ddisgiau tua 1992. Mae yna nifer fach o is-labeli, fel y gyfres “BMCYMRU” o 2010. Mae yna restr go lew o’u recordiau yn y Ddisgyddiaeth.

Mae Black Mountain yn dal ar fynd yn y Mumbles, Abertawe, gyda gwefan sy’n dyddio’n ôl i 2010 – http://www.blackmountain.me.uk . Maent hefyd yn asiantaeth rheoli artistiaid.

Dyma enghraifft o un o’u catalogau cynnar, o 1984 (dogfen PDF).

Catalog Black Mountain 1984.Download

Sain yn 50.

Heddiw yw penblwydd swyddogol cwmni Sain yn 50. Ie, ‘nôl ar adeg hyn yn 1969 fe gychwynodd Sain ar daith hir a llewyrchus ym myd cerddoriaeth Cymru, gan gyhoeddi cannoedd o recordiau, casetiau a chryno ddisgiau a bellach yn y byd digidol wrth gwrs.

Bu dipyn o ddathlu cyn heddiw wrth gwrs – yn yr Eisteddfod yn Llanrwst, a’r arddangosfa fu ar daith a sydd bellach yng nghanolfan Sain, yn ogystal a’r cyngerdd mawr a sesiynnau recordio yn y stiwdio.

O’n safbwynt ni’r casglwyr, mae dau beth wedi dal fy sylw i heddiw.

Yn gyntaf, mae poster mawr maint A2 hefo llun o bob un o’r hanner can record sengl cyntaf label Sain ar gael gan y cwmni, dim ond £5.00, cynnwys cludiant i’r D.U. Mi wnaeth Sain drydar “Chwilio am boster lliwgar i addurno’r ty?” wrth sôn am hyn.

Ac yn ail, rhyddhau 50 sengl 7 modfedd cyntaf Sain yn ddigidol! O’r record gyntaf, “Dwr” gan Huw Jones, hyd at “Diferion”, Y Gasgen. 179 o ganeuon i gyd – dros 10 awr a hanner o gerddoriaeth.

Os ydych ar Spotify, chwiliwch am y rhestr chwarae “Senglau Sain” I fwynhau oriau o gerddoriaeth o 1969 tan 1975. Ddim ar Apton ar y funud, er bod nifer o’r recordiau yno eisoes.

Rhestr Chwarae “Senglau Sain” ar Spotify

Ar BBC Cymru Fyw, fe gewch erthygl ddiddorol dan y teitl “Dafydd Iwan a Huw Jones: Hanner canrif o Sain“. Nifer o luniau o’r archif a dipyn go lew o hanes gwerth ei ddarllen.

Enw, Umm, Diddorol…

Enw diddorol ar y record EP 12″ ddiweddaraf i’r casgliad, a ‘dwi ddim yn cyfeirio at y “Trawsfynydd Lo-Fi Liberation Front”…

Record o Gaernarfon, efallai?

Diddorol nad oes sgrifen ar label y record, dim ond un ebychnod i ddynodi ochr 1 a dau ebychnod ar gyfer ochr 2.

Record Hir Gyntaf Sain

Wedi i mi sôn am record saith modfedd gyntaf cwmni Sain ddoe, dwi am gyflwyno record hir gyntaf Sain heddiw.

Fe’i rhyddhawyd yn 1972, gyda’r teitl “Canu’r Werin”, a’r rhif catalog Sain H 1001 (mae’r lythyren yn dynodi graddfa pris y record, gallwch weld rhain yn y post am Catalog Cynnar Sain)

Baledau a chaneuon gwerin a geir ar y record hon, 17 ohonynt, gan Meredydd Evans, Côr Cynwrig, Myron Lloyd ac Elfed Lewis. Elinor Bennett ar y delyn, a Brian Hughes a Colin Jones yn cyfeilio ar y piano.

Mae llun lliw o’r Cnicht ar y clawr gan Ifor Owen. Cynlluniwyd gan Dafydd Iwan ei hun!

Darparwyd daflen pedair tudalen tu mewn, hefo nodiadau am yr artistiaid ar y dudalen gyntaf. Ar yr ail ceir nodiadau am y caneuon gan D. Roy Saer o Amgueddfa Werin Cymru, Sain Ffagan. Ceir gyfieithiad Saesneg o’r ddwy dudalen gyntaf yng ngweddill y daflen. Mae’r cyflwyniad ar gefn clawr y record hefyd yn ddwy-ieithog, sy’n awgrymu bod Sain o’r dechrau yn gweld bod marchnad i recordiau fel hyn ymhlith y di-Gymraeg a’r rhai nad oedd efallai yn hyderus i ddarllen Cymraeg adeg hynny.

Yn y cyflwyniad, mae Sain yn gobeithio y byddai’r record yn helpu trwytho ieuenctid y cyfnod yn y cyfoeth canu traddodiadol y werin Gymraeg. Siawns eu bod wedi llwyddo – mae Sain a’r diwydiant recordiau a cherddoriaeth Gymraeg “yma o hyd”.

Dwy dudalen o’r daflen ddaeth gyda’r record.

Swn Sain

Rhaglen ddiddorol gychwynnodd ar Radio Cymru bnawn Sul y 6ed o Hydref. Griff Lynch a Dyl Mei yn trafod hanes label SAIN trwy gyfrwng technoleg a thechnegau recordiau yr 50 mlynedd ddiwetha’.

Yn y rhaglen gyntaf, mae Dafydd Iwan a Huw Jones (dau o sylfaenwyr cwmni Sain), a Heather Jones yn trafod sut y bu i’r profiadau recordio eu caneuon cynnar i gwmni Teldisc arwain at sefydlu cwmni Sain yn y pen draw. Maent yn esbonio sut i’r adnoddau elfennol ac anhapusrwydd gyda safon y recordiau hynny helpu i’w perswadio bod angen symud ymlaen o’r hen drefn o recordio caneuon Cymraeg mewn neuaddau pentref ac ati gydag offer annigonol yn aml.

Fe fuont yn trio yn aflwyddiannus i berswadio Teldisc i fuddsoddi mewn adnoddau gwell, ond yn aflwyddiannus wedi marwolaeth John Edwards, perchennog cwmni Teldisc, yn 1966. Mae’n debyg i Huw a Dafydd drio prynu y cwmni hwnnw hefyd, ond heb lwyddiant.

Esboniant yn y rhaglen sut y bu benthyg £500 gan gyfaill i Huw a Dafydd, Brian Morgan Edwards, fod yn ran bwysig o sefydlu cwmni Sain. Ystafell yn nhy Brian yn swyddfa iddynt, a hwythau’n dibynnu ar brofiad Brian yn y byd busnes i gychwyn pethau ar fynd.

Dwr, gan Huw Jones, record gyntaf cwmni Sain

Recordiwyd y record gyntaf, “Dwr” gan Huw Jones mewn stiwdio yn Llundain, gyda Heather Jones yn canu’r llais cefndir, a Meic Stevens yn cynhyrchu a chwarae gitâr a melotron, Andy Lee ar y bâs a Nick Jones ar y tabla Indiaidd (swn y tabla yw’r swn cyntaf a glywir ar record gyntaf Sain!). Rhyddhawyd y record gyntaf hon yn 1969, trydedd record Huw Jones. Y ddwy gyntaf oedd “Cymru’r Canu Pop/Yr Alltud” (Teldisc PYC 5436, 1968) a “Dewch I Ganu/Y Ffoadur” (Teldisc WD 912, 1969).

Aiff Dyl Mei ymlaen i sôn am sut y bu iddo dracio lawr Nick Jones, y dyn fy’n chwarae’r tabla, i weld os oedd yn cofio y profiad. Mi fydd rhaid i chi wrando ar y rhaglen i glywed yr ateb!

Mae’r rhaglen hon ar gael ar BBC Sounds am bron i fis wedi’r darllediad cyntaf.